ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

453

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

گياهانى كه از خود شيره و صمغ ترشح مىكنند 9 محل پيدائى گياهان صمغى ( اشق ، بارزد ، انجدان ، انقوزهء هراتى ، سك‌بينج ، بيوزه ، سقز ، انزروت ) . گياهانى كه شيره پس مىدهند ( گزانگبين ، ترنجبين ، شيرخشت ، بيدخشت ، كتيرا ) . كاشت و اشاعهء گياهان چترى ايرانى در اروپا . در دشتهاى خشك ايران و بر ارتفاعات محيط بر آنها انواع گياهانى يافته مىشود كه قسمتى خودبخود و قسمتى ديگر در اثر برخورد با نيش حشرات يا دست آدمى ترشحاتى مىكنند كه چه به عنوان مواد غذائى و داروئى ، و چه به صورت صنعتى مورد استفاده قرار مىگيرند . حال هرگاه راجع به اين روئيدنيها كه از بعضى از انواع آنها گاه به فراوانى وجود دارد و حتى خطه‌هائى سراسر از آنها پوشيده شده است ، در اروپا اطلاعات روشنى در دست نيست ، بايد علت را در اين جست كه گياه‌شناسان ما يا در آن اوقات به اين نواحى سفر كرده‌اند كه به جاى برگهاى سرسبز و رسيده با بقاياى معدود گياهان خشك‌سال پيش مواجه شده‌اند ؛ يا برعكس در فصلى از سال بدان جا پاى گذارده‌اند كه تازه برگها خشكيده ، يا توسط گوسفندان چريده شده بودند ، درحالىكه ساقه‌هاى پرآب و تازه بعدها مىبايست زير شكوفه بروند . اگر سياحان و مسافران اين توفيق را بدست مىآوردند كه تخمهاى رسيده را جمع كنند - يادمان باشد كه فصل مناسب آن بسيار كوتاه است - باز بايد از نظر دور نداريم كه اين بذرها بندرت در اروپا ممكن بود جوانه زنند و سبز شوند ، چه به علت داشتن روغن زياد اين تخمها به سهولت فاسد مىشوند . از بسيارى از اين بذرهاى كاملا رسيده كه من با تكان دادن بوته آنها به دقت جمع‌آورى كردم و به باغ نباتات وين فرستادم ، بعضى از انواع معدود آن پس از سه سال سبز شد ؛ بر من هيچ آشكار نيست كه آيا در باغهاى نباتات ديگرى كه از اين بذرها دريافت كردند نتيجهء مساعدترى بدست آمده باشد . هرگاه توفيق بدست آمده و اين بذرها جوانه زده باشد ، باز به زحمت ممكن است ترشحى از آنها حاصل شده باشد و اين امر خود از طرف ديگر مىتواند موجد شك و ترديد در اصالت اين گياهان در اذهان گردد . تازه بايد دانست كه اين گياهان در ايران هم در همه جا ترشح ندارند .